Mét sè bµi lµm cña häc sinh :     

    “T×nh mÉu tö bÊt diÖt vµ vÜnh cöu lµ mét ®Ò tµi mµ bót v¨n cã lét t¶ hÕt trang ®êi còng kh«ng c¹n, thÕ nh­ưng nhµ th¬ ChÕ Lan Viªn l¹i c« ®óc ®ư­îc trong nh÷ng c©u th¬ méc m¹c, gi¶n dÞ mµ ch¾c nÞch:

       “Con dï lín vÉn lµ con cña mÑ

         §i hÕt ®êi lßng mÑ vÉn theo con”   

  Dung dÞ, râ rµng lµ tõ ng÷ trong hai c©u th¬ trªn; vµ trÝ tuÖ, tµi hoa ®Ó thÓ hiÖn nh÷ng t×nh c¶m cao quÝ nhÊt còng lµ tõ ng÷ trong hai c©u th¬ trªn. Trong suy nghÜ cña mÑ, con dï lín, trư­ëng thµnh, lµm g×, ®i ®©u, ë bÊt cø n¬i xa x«i nµo th× vÉn lµ con cña mÑ, nghÜa lµ con vÉn ®¸ng yªu ®¸ng thư¬ng, con ®­ưîc mÑ n©ng niu, ch¨m sãc, con lµ niÒm tin, niÒm tù hµo cña mÑ. Trong lêi cña m×nh , mÑ ®· kh¼ng ®Þnh: dï xa con th× kh«ng gian xa c¸ch Êy vÉn kh«ng ng¨n ®ư­îc lßng mÑ lu«n ë bªn con còng nh­ư c¸nh cß tõ v« thøc ®· bay vµo tiÒm thøc cña con qua lêi ru mư­ît mµ ªm ¸i, vµ m·i m·i theo con trªn b­ưíc ®­ưêng ®êi. C¸ch diÔn ®¹t thËt ®éc ®¸o! Ng­ưêi ta ®o lßng mÑ b»ng biÓn c¶, nói cao, thÕ ®· ®ñ bao la; nh­ưng ChÕ Lan Viªn l¹i lÊy c¶ thêi gian cña con ngư­êi, cuéc ®êi ng­ưêi ®Ó ®o t×nh c¶m. Lßng mÑ qu¶ thùc ai mµ ®o ®Õm ®ư­îc! Hai c©u th¬ ng©n dµi, ®iÖp tõ “vÉn” vang lªn ch¾c ch¾n, m¹nh mÏ nh­ư mét ch©n lÝ.Tõ sù thÊu hiÓu tÊm lßng ngư­êi mÑ, nhµ th¬ ®· kh¸i qu¸t thµnh mét t×nh c¶m quy luËt cã ý nghÜa bÒn v÷ng, réng lín, s©u s¾c vÒ t×nh mÑ thiªng liªng.                     

                  (Bµi lµm cña em Quúnh Trang- Líp 9A)

 “NÕu nh­ ë khæ thø nhÊt bµi Sang thu, bư­íc ch©n mïa thu ®ang tíi trong sù ngì ngµng, m¬ hå cña nhµ th¬ th× tíi khæ th¬ thø hai h×nh ¶nh lóc giao mïa gi÷a thu vµ h¹ hiÖn lªn thËt râ nÐt:                      

           “S«ng ®­ưîc lóc dÒnh dµng                 

            Chim b¾t ®Çu véi v·               

            Cã ®¸m m©y mµu h¹              

           V¾t nöa m×nh sang thu”.

   H÷u ThØnh thËt khÐo lÐo vµ tinh tÕ khi chän nh÷ng h×nh ¶nh thiªn nhiªn cã trong bèn mïa nh­ưng l¹i mang nh÷ng nÐt rÊt riªng khi thu vÒ. S«ng lóc nµy kh«ng cßn ån µo cuén ch¶y nh­ ®ang ë mïa h¹ n÷a, mµ giê ®©y nã ®ang dÒnh dµng, th­ư th¸i, nghØ ng¬i trong giê phót hiÕm hoi. §µn chim kia còng kh«ng cßn v« t­ư tung c¸nh trªn bÇu trêi cao réng. Nã ®· c¶m nhËn ®ưîc h¬i thu ®ang tíi, nªn véi v· bay ®i tr¸nh rÐt. Hai c©u th¬ sö dông nghÖ thuËt ®èi rÊt tµi t×nh, ®èi víi nhau vµ ®èi chÝnh trong tõng c©u. §Æc biÖt viÖc sö dông hai tõ “®ư­îc lóc” vµ “b¾t ®Çu” chø kh«ng ph¶i lµ “®ang” vµ “®·” khiÕn ta c¶m thÊy c¸i tinh tÕ trong c¶m nhËn cña H÷u ThØnh thËt s©u s¾c biÕt bao. Vµ ®¸m m©y mïa h¹ kia sao kh«ng sang h¼n mïa thu mµ l¹i “v¾t nöa m×nh”? Bång bÒnh nh¬ mét chiÕc kh¨n voan ®· nhuèm nöa s¾c thu v¾t qua nhÞp cÇu thêi gian, ®¸m m©y còng như­ lßng  ngư­êi vÉn cßn l­ưu luyÕn l¾m c¸i nãng báng s«i ®éng cña mïa hÌ cña thêi thanh niªn, chư­a muèn b­ưíc h¼n sang thu. Giäng th¬ chËm nhÑ, l¾ng dÇn, chÊt suy ngÉm ngµy cµng ®Ëm nÐt, ®­a dÇn ng­ưêi ®äc tíi víi nh÷ng suy ngÉm ngay cµng ®Ëm nÐtcña t¸c gi¶ Èn sau nh÷ng ý th¬ tuyÖt vêi.”                                       

          (Bµi lµm cña em Lan Hư­¬ng- Líp 9A)

“VÉn giäng nãi nhÑ nhµng, thñ thØ, cha l¹i ©n cÇn truyÒn cho con lßng tù hµo vÒ quª h­ư¬ng, lµng b¶n:                      '

            “Ng­uêi ®ång m×nh th« s¬ da thÞt   

             Ch¼ng mÊy ai nhá bÐ ®©u con                        

           Ngư­êi ®ång m×nh ®ôc ®¸ kª cao quª h­ư¬ng

             Cßn quª h­ư¬ng th× lµm phong tôc”.   

     C¸ch nãi thËt méc m¹c, ch©n chÊt như­ng l¹i mang ®Çy ý nghÜa. Ngưêi ®· khÐo lÐo vun xíi mÇm non n¬i ch«n rau c¾t rèn Êy. “Ngu­êi ®ång m×nh”, c¸ch nãi rÊt ngät ngµo, trµn ®Çy t×nh yªu mÕn, th©n mËt như­ ng­ưêi trong mét gia ®×nh. Bëi trong s©u th¼m tr¸i tim cha vÉn kh¾c ghi:“Ng­uêi ®ång m×nh yªu l¾m con ¬i”hay:“Ng­uêi ®ång m×nh th­ư¬ng l¾m con ¬i”LÆp ®i lÆp l¹i nhiÒu lÇn, côm tõ ®· nhÊn m¹nh vµo m¹ch t×nh c¶m thiªng liªng, bÒn chÆt ch¶y tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. “th« s¬ da thÞt”. C¸i th« s¬ rÊt nói, rÊt rõng. Th« s¬ gîi mét h×nh d¹ng rÊt sÇn sïi, rÊt tù nhiªn. §ã lµ h×nh thøc kh«ng lÊy g× lµm ®Ñp. Song bï l¹i, Èn trong d¸ng vÎ Êy l¹i lµ mét con ngư­êi, mét d©n téc “Ch¼ng mÊy ai nhá bÐ ®©u con”. ¸nh s¸ng cña tr¸i tim dòng c¶m, m¹nh mÏ vµ ch©n chÊt nghÜa t×nh rùc s¸ng trong lång ngùc. X©y dùng mét sù t­¬ng ph¶n ®èi lËp gi÷a bªn trong víi bªn ngoµi, Y Phư­¬ng ®· kh¼ng ®Þnh ch¾c nÞch vÎ ®Ñp t©m hån nh÷ng con ng­êi miÒn nói: hån hËu, Êm ¸p, xong kh«ng kÐm phÇn kháe kho¾n, dòng m·nh. Qu¶ thËt “Ng«n ng÷ cña Y Phư­¬ng lµ mét thø ng«n ng÷ thæ cÈm quyÕn rò”:                      

        “Ng­uêi ®ßng m×nh tù ®ôc ®¸ kª cao quª hư­¬ng                        

           Cßn quª h­ư¬ng th× lµm phong tôc”   

      Gi¶n dÞ ©n t×nh, lêi th¬ nh­ lêi thñ thØ t©m t×nh cña cha víi ®øa con. Cha kh«ng khái tù hµo khi nh¾c ®Õn ng­êi ®ång m×nh vêi nh÷ng phÈm chÊt thËt cao ®Ñp “tù ®ôc ®¸ kª cao quª h­¬ng”. §ôc ®¸ lµ c«ng viÖc kh«ng hÒ gi¶n ®¬n nh­ưng ng­ưêi ®ång m×nh vÉn lµm ®ư­îc. Ta tho¸ng thÊy trong vÇn th¬ kÐo dµi nh­ tõng d·y nói Êy h×nh ¶nh lín lao kháe m¹nh cña §am San, cña Xinh Nh· trong huyÒn tho¹i x­a, §ã lµ biÓu t­ưîng râ nÐt vµ s©u s¾c nhÊt vÒ søc m¹nh, vÒ ý trÝ nghÞ lùc phi thư­êng cña nh÷ng con ngư­êi chèn ®¹i ngµn hïng vÜ. C©u th¬ như­ ®ang v­ư¬n lªn cao, ph¸ vì c¸i khung “th« s¬ da thÞt” dÓ trë thµnh ng­ưêi anh hïng bÊt khuÊt dêi non lÊp bÓ. Ng­ưêi ®ång m×nh ®ang kª cao quª h­ư¬ng hay ®ang kª cao truyÒn thèng hïng m¹nh ®¸ng tù hµo cña d©n téc m×nh. D­ưêng nh­ư søc m¹nh Êy ®· trë thµnh “phong tôc” tiÒm tµng vµ s½n sµng bïng lªn m¹nh mÏ cña nh÷ng con ngư­êi n¬i ®©y. Lêi th¬ lµ lêi nh¾c nhë khuyªn r¨n ®øa con yªu dÊu h·y tiÕp b­íc cha «ng, h·y mang søc m¹nh cña khèi ãc con tim ®Ó “kª cao quª h­¬ng”, ®Ó lµm r¹ng rì cho gia ®×nh, cho quª hư­¬ng nói rõng nµy. ¦íc mong cña ng­ưêi cha miÒn nói thËt gi¶n dÞ nh­ng còng thËt s©u s¾c:

       “Con ¬i tuy th« s¬ da thÞtLªn ®­ưêng

         Kh«ng bao giê nhá bÐ dư­îc Nghe con”.

 C©u th¬ ng¾n dµi thÓ hiÖn c¶m xóc thËt tù nhiªn trong lêi dÆn dß cña ng­êi cha. Kh«ng cßn lµ nh÷ng lêi ©n cÇn tha thiÕt mµ giê ®©y lêi c¨n dÆn Êy nh­ mét mÖnh lÖnh, mÖnh lÖnh tõ tr¸i tim cña mét ngư­êi cha. Con lªn ®­ưêng h·y mang theo hµnh trang lµ céi nguån sinh dư­ìng, lµ phÈm chÊt, truyÒn thèng tèt ®Ñp cña ngư­êi ®ång m×nh lµm hµnh trang trªn con ®­ưêng ®êi cña con. C©u th¬ “Nghe con” kÕt thóc bµi th¬ thËt l¾ng ®äng mµ còng thËt chøa chan t×nh yªu thư­¬ng, thÊm ®­ưîm niÒm ­ưíc mong cña cha. Cha “Nãi víi con” hay lµ lêi trao göi cña mét thÕ hÖ?

   H×nh ¶nh vÞ chóa ®¶o R«-bin-x¬n ®· ®Ó l¹i trong lßng ngư­¬i ®äc mét Én tưîng ®Ñp khã mê phai.Anh ®· tù ho¹ bøc ch©n dung mét vÞ chóa ®¶o ki dÞ, cæ qu¸i.Trong hoµn c¶nh sèng kh¾c khæ c« ®¬n kÐo dµi ,con ng­êi dÔ sinh ra nh÷ng cau cã, lÇm l×, d÷ tîn hoÆc n¶n lßng, thÊt väng.VËy mµ sau tõng Êy n¨m ,R«-bin-x¬n vÉn d÷ ®­ưîc nô c­ưêi vui vÎ, tÝnh hµi h­ưíc, hãm hØnh cña mét ngư­êi Anh.R«-bin-x¬n tù thiÕt kÕ mÉu quÇn ¸o, th¾t lưng, giµy ñng,... rÊt k× dÞ kh¸c thư­êng nh­ưng l¹i v« cïng tiÖn dông.§ã lµ trang phôc cña ngư­êi nhiÒu n¨m mét m×nh sèng gi÷a thiªn nhiªn hoang d·, ph¶i lÊy vËt liÖu cña thiªn nhiªn ®Ó thÝch øng víi thêi tiÕt nãng Èm, nãng l¾m, mư­a nhiÒu.Vµ trang bÞ cña chµng trai nµy thËt nhiÒu ®å lØnh kØnh:nµo cưa, nµo d×u, nµo sóng, nµo gïi,...song ®ã lµ tÊt c¶ nh÷ng dông cô cÇn thiÕt ®Ó lao ®éng.Ta nhËn thÊy trang phôc ,trang bÞ cña vÞ chóa ®¶o thËt ®éc ®¸o, ®Æc biÖt.§ã chÝnh lµ kÕt qu¶ cña ãc s¸ng t¹o vµ ®«i bµn tay khÐo lÐo,tÝnh hµi h­ưíc cña  mét chµng trai qu¶ c¶m. Cßn diÖn m¹o cña vÞ chóa ®¶o ra sao?Mét ng­êi Anh cã n­íc da ®en nh­ ng­êi ch©u Phi víi bé ria mÐp to t­íng theo kiÓu Håi gi¸o. §»ng sau bøc ch©n dung tù ho¹, ta phÇn nµo thÊy ®ưîc cuéc sèng gian nan vÊt v¶ cña R«-bin-x¬n mét m×nh sèng trªn ®¶o hoang rßng r· h¬n m­êi n¨m trêi.Ch©n dung cña R«-bin-x¬n trªn ®¶o hoang lµ h×nh t­ưîng mét con ngư­êi cã nghÞ lùc lín lao, cã tinh thÇn bÒn bØ vµ s¸ng t¹o hiÕm cã, kh¶ n¨ng dåi dµo vµ søc m¹nh tiÒm tµng, yªu ®êi, yªu cuéc sèng, quyÕt sèng vµ sèng ®Ñp víi ý nghÜa cao c¶ cña mét con ng­ưêi.Vµ tr­íc mét con ngư­êi nh­ư thÕ, ta thùc sù ch©n träng vµ c¶m phôc biÕt bao!”               

                   (Bµi lµm cña Trung Anh-9D)