Quê tôi thanh bình có dòng sông, có đình chùa, có cả nhà thờ và những cánh đồng xanh bát ngát. Những buổi chiều quê tôi hay tha thẩn lên bờ đê hóng gió, nghĩ vơ vẩn.

Nghe tiếng chuông chiều. Rồi nhảy xuống sông bơi. Có lần tôi cứ bơi mãi, bơi mãi… định ra thẳng biển, nhưng lại thôi, vì còn có nhiều thứ níu kéo, còn có Lụa nữa.

Cái Lụa xinh nhất làng. Da nó trắng hồng lại có hai hàm răng đều, đẹp như diễn viên xi-nê. Có hôm nó cắn quả mận hậu nước chảy xuống đỏ cả ngực áo. Tôi bảo: “Tao còn chùm khế ngọt nữa”. Nó chìa tay. Tôi cho cả. “Xưa yêu quê hương…”.

Anh nó tên là Đực, bạn tôi. Đực làm đội trưởng đội cày. Buổi sáng tôi đi cày. Sức trai tráng, tôi đánh băng hai sào ruộng. Giữa buổi giải lao. Tôi mang theo súng cao su làm bằng chạc ổi, nhẵn thín, nâu bóng, với một túi bi đất xanh đỏ mua ngoài chợ. Giữa buổi bắn chim. Chim quê tôi con nào cũng béo. Vặt lông, nướng rơm, thơm lừng. Hết chim thì bắn chuột đồng. Chuột đồng nướng rắc lá chanh thái nhỏ, chấm muối ớt ngon lắm.  

Thửng buổi, Lụa mang cơm ra đồng cho chúng tôi. Cơm cà pháo, canh cua nấu mồng tơi hay rau rút, khoai sọ. Có hôm lại thêm tôm rang. Lụa thắt đáy lưng ong. Vừa đi vừa nhẩn nha hát, tay cầm cành lá phất phơ, lại nhay nhay cọng cỏ mật. Mắt chớp chớp. Như hỏi, lại như hiểu. (Đàn bà đẹp cứ vô tư mà khiêu khích. Chết thế). Anh nó bảo tôi: “Thông này, mày khỏe mạnh, chịu khó, chăm chỉ cày bừa, mai kia tao gả cái Lụa cho”. Tôi ậm ừ, trong bụng thích, nhưng chả tin vì anh nó hay lừa người, tư lợi. Làm đội trưởng, nhưng cứ đám ruộng nào ngon ăn là phân cho họ hàng, người quen thân. Ai thắc mắc, anh nó bảo trên chỉ định thế. Đành chịu. Mọi người phải vác cày, đánh trâu đi từ lúc nhọ mặt người, đất rắn như đá. Quê tôi ai cũng hiền lành, có tấm tức cũng chỉ để bụng. Ngoài vườn, những đêm trăng sáng, các tàu chuối cứ níu nhau vẫy gió phành phạch. Cuộc đời cứ trôi đi như thế. Tôi bảo: “Anh Đực này, mai kia tôi lấy cái Lụa làm vợ, tôi sẽ đưa nó ra thành phố”. Đực cười: “Thành phố làm gì có ruộng mà cày? Mày chữ tác đánh chữ tộ, làm gì ở đấy?”.  

Quá nửa đời ra thành phố công tác, tôi vẫn nhớ về những buổi chiều quê, nhớ dòng sông, nhớ những buổi ăn chim, ăn chuột, những buổi đi cày… Dạo tháng giêng tôi về quê giỗ Tổ, thấy Lụa đã lên bà nội, nói năng theo tập tục. Lụa chào bằng một câu hỏi: “Ông xơi cơm chửa?”. Tôi nói với kỉ niệm: “Có cà pháo, canh cua nấu mồng tơi hay rau rút, thì ăn”.

Những nét xưa nay còn đâu tá?  
Cuộc đời trôi qua cũng nhanh…