TRẦN THANH XUÂN

                                                           (  Nguyên GV Khoa ngữ văn – ĐHSP Hà Nội)

      Thằng Bờm có cái quạt mo

Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu

      Bờm rằng: “ Bờm chẳng lấy trâu...”

Lời ca thâm thúy muôn sau còn bàn,

      Người chê Bờm dở, Bờm gàn.

Người khen Bờm cũng khôn ngoan đó mà!

      Người rằng Bờm quá thật thà

Mo cau thì vẫn chỉ là mo cau!

     Sao không chịu đổi ao sâu?

Sao không đổi lấy toà lầu gỗ lim?

   Nhỏ nhoi, đổi một cánh chim

Vẫn không lừa được “niềm tin dại khờ”

     Sang, giàu ai chẳng ước mơ

Phải chăng Bờm dại, Bờm khờ, người ơi!

     Hay Bờm hiểu đến lõi đời

Nhận ra hư - thực trong  lời đổi trao

     Phú ông nào thiếu chi nào?

Lỡm người tìm cách đánh vào lòng tham

     Viển vông, chẳng muốn, chẳng ham

Bờm tìm cái giá chỉ ngang với mình

     Quạt mo mà thấu nghĩa tình

Còn hơn chín vạn hư danh trên đời.

 Lời bình                       

                                                 Bình ca dao bằng thơ  

        Nét đặc sắc của bài thơ này là dùng chất thơ của ca dao để bình ca dao.Cũng thể thơ lục bát nhịp nhàng, cũng ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, trong sáng, với cách sử dụng nguyên vẹn hoặc ý của ca dao, bài thơ là lời bình ca dao thâm thuý.  

        Chỉ 22 câu lục bát tư nhiên, hấp dẫn, tác giả không chỉ giới thiệu với người đọc sự bất đồng tranh cãi, những ý kiến khác nhau thậm chí trái ngược nhau về bài ca dao Thằng Bờm mà còn đưa ra cách cảm nhận của riêng mình. Bằng những câu hỏi tu từ: Sao không..., phải chăng..., hay là..., Trần Thanh Xuân đã đưa người đọc đến với tác dụng thẩm mĩ và ý nghĩa triết lý của bài ca dao trào lộng đặc sắc được  nhiều người yêu thích. 

        Kết thúc bài thơ là hai câu thơ có ý nghĩa khái quát như một chân lý đời sống cho chúng ta những bài học đạo lý thật sâu sắc:  đừng viển vông, đừng hư danh, đừng ham hố, phải biết cái giá của mình để chon những thứ ngang tầm.

         Chuyện đổi trao của Bờm là chuyện của cuộc đời, nó sống mãi với muôn đời, chẳng bao giờ là cũ. Nó nhắc nhở. Nó cảnh báo. Nó răn dạy mọi thế hệ.                                                       

                                                       ( Nguyễn Thị Mai)